• Onderzoeksmilitair en onderhandelaar Lex Schuijl schrijft nu een handleiding voor Inlichtingendienst.

    Mieneke Braakman

Defensie wil kennis van Schuijl

HARDERWIJK Hij is eenvoudig en bescheiden. Je zou niet vermoeden dat Lex Schuijl, een gewone mede-Harderwijker, een belangrijke, soms cruciale rol heeft gespeeld in de conflictbeheersing in oorlogsgebieden.

Mieneke Braakman

Achter de voordeur van zijn appartement in Drielanden werkt hij aan een laatste opdracht van Defensie: een boek voor de militaire Inlichtingendiensten. Waar de eenheden van kunnen leren als ze bij een conflict worden ingezet. De gepensioneerde Schuijl kan niet vertellen hoe hij soms aan zijn inlichtingen kwam. In het kader van de nationale en internationale veiligheid moeten sommige zaken geheim blijven. Als militair bij de Inlichtendienst, vervulde hij een uiterst belangrijke rol bij onder meer de NAVO.

REBELLENLEIDERS Vele deuren van parlementen, ministeries, gouverneurs, ambassadeurs en van rebellenleiders, gingen voor hem open. ,,Ik wist hoe ik ze moest aanspreken, wist veel van hun achtergronden en belangen. Gewoon door zelfstudie. Ik verdiepte me in hun identiteit, geschiedenis en achtergrond.'' Zijn grootste kracht bleek het doorgronden van culturen. Schuijl weet maar al te goed hoe belangrijk een eigen cultuur en identiteit is. ,,Ik ben een kind van een Thaise moeder en Nederlandse vader. Hij legde als krijgsgevangene de Birma spoorlijn aan. Ik heb een grote identiteitscrisis gekend. Ik had niet twee, maar zelfs drie identiteiten. Nadat ik alles over mijn achtergrond had onderzocht, besloot ik Nederlander te zijn.''
Schuijl werd uitgezonden naar vele conflictgebieden, onder meer als groepscommandant van een doelopsporingseenheid in Bosnië, voormalig Joegoslavië. ,,Onze taak was om met speciale apparatuur de schietende partij te localiseren. We maakten toen kennis met de gruwelijkheden die door de partijen werden begaan. Dat was traumatisch, ook voor mijn jonge jongens. Al die doden, ook van burgers in huizen.'' Schuijl besloot zich te specialiseren in een goede voorbereiding van eenheden in oorlogsgebieden. Hij maakte het tot zijn persoonlijke missie om kennis te vergaren.

CONFLICTEN ,,Ik verdiepte mij in politieke conflicten, ploos uit wie de boeven waren en wat die wilden. Mijn kennis deelde ik met de top van Defensie. Om deze kennis in te zetten werd ik uitgezonden en kreeg ik uiteindelijk alle vrijheid om te onderhandelen met de verschillende leiders van groeperingen.''
Een groot succes boekte Schuijl in Macedonie, met de etnische Albanese rebellenleider Ali Ahmeti. ,,Ik vroeg hem: hoe kun je je jongens in de steek laten, nu de kans zich voordoet om democratisch gekozen te worden? Ahmeti luisterde, won de verkiezingen en kwam in het parlement. Dat gaf veel voldoening.'' Schuijl schrijft nu een 'dikke pil' voor Nederlandse en buitenlandse inlichtingendiensten. ,,Ik heb er vijf jaar de tijd voor, maar heb er haast mee. Ik ben tenslotte al zeventig.'' Terrorisme-expert Beatrice de Graaf ondersteunt het werk van Schuijl met een voorwoord.